Hoera! De beurs is gecrasht! Haal 1000% Rendement! 03-12-08

Voorgeschiedenis

Om te weten waar we naar toe gaan moeten we weten waar we ons nu bevinden en vooral hoe we op dit punt terechtgekomen zijn.

 

Daarom beginnen we met economie en financiële geschiedenis.

 

Economische groei

Ons economisch model gebaseerd is op constante groei, uitgedrukt in BBP. Als we eens 2 kwartalen na mekaar een groei onder nullijn hebben, zitten we officieel al in een recessie.

 

Constante, natuurlijke groei is haalbaar door, technologische vooruitgang, beter onderwijs, welvaartsachterstand in bepaalde landen en algemene toename van de welvaart; mensen willen alsmaar meer en beter.

 

Meestal ligt de natuurlijke groei zo op een 1,5%, vermeerderd of verminderd met de demografische groei.

 

De economische groei is onderhevig aan cycli.

 

De laatste decennia probeert men meer en meer de cyclus te beïnvloeden; door te spelen met het rentepeil of door het aanzwengelen van het consumentenvertrouwen door bijvoorbeeld fiscale stimuli of desinformatie, maakt men de cyclus minder volatiel. Dit heet men aircokapitalisme.

 

Mensen hebben altijd de neiging te overdrijven, teveel schulden aan te gaan. Er ontstaan financiële zeepbellen, mensen zijn overmatig positief en dan weer negatief…

 

Men dacht dat men die cycli kon positief beïnvloeden maar dat is onmogelijk. Men kan enkel de timing veranderen, met het risico dat de terugval veel sterker is.

 

Al decennialang ligt die groei op 3% gemiddeld, wat boven het natuurlijke gemiddelde ligt, gecorrigeerd door bevolkingsaangroei.

 

Je zou zeggen, dat is toch goed?

 

Eigenlijk wil dat zeggen dat men de groei kunstmatig in de hand gewerkt heeft.

 

Waarom?

Zolang er groei is, kan het systeem blijven uitdijen en kan het krediet worden gedekt door de alsmaar stijgende waarde van het onderpand.

 

Maar we kunnen niet blijven groeien…

 

Temeer omdat een jaarlijkse groei van bijv. 3%, 3% bovenop de 3% van het jaar ervoor komt, zoals rente op rente.

 

Dus moet men op de duur nogal creatief worden om die groei mogelijk te blijven maken en er dus voor te zorgen dat de kredieten gedekt blijven.

 

Hoe creatief, dat gaan we nu zien.

 

 

Alchemisten

Vroeger trachten de alchemisten gewone metalen om te zetten in goud, ze zijn daar natuurlijk nooit in geslaagd…

 

Toch proberen de alchemisten van vandaag iets gelijkaardigs te doen, ze trachten papier om te zetten in geld.

 

Het is een al even idioot idee, en toch geloven we er allemaal in.

 

 

Geldcreatie door overheden

De Amerikaanse minister van financiën zit op een gegeven moment aan zijn bureau en hij is bezig met zijn rekenmachine…hij heeft 10 miljard dollar nodig.

Geen probleem, hij belt naar Ben Bernanke, de voorzitter van de FED…

Ben en Henry gaan in het grote bos elk een boom omhakken. Ze ontdoen hun boom van alle takken en hakken de boom in kleine stukjes. Deze worden versplinterd en gemengd met water. Van deze pulp maken ze papier…

Ben laat op dat papier wat logootjes drukken en maakt er zo dollars van.

Henry zet op zijn papier ook wat logootjes en maakt er obligaties van. Henry geeft zijn obligaties en Ben en krijgt er in ruil 10 miljard dollar voor.

En zo is de boom van 5000 dollar, 10 miljard dollar geworden en werd er 10 miljard gecreëerd uit het niets.

En die obligaties komen terecht bij de banken…en dus uiteindelijk ook bij u…

 

Nu, iedereen doet dit, dus daar is niets mis mee, maar de vraag is waar stopt het en hoe ver gaat men?

Wel, men gaat daar zeer ver in.

Is er dan niemand die zich de vraag stelt: “Kan zoiets wel?”

Zijn er nadelen verbonden aan het drukken van geld?

Geldontwaarding, overmatige schulden?

Om hierop het antwoord te vinden moeten we terug in de tijd gaan.

Goud:

Vroeger werd er betaald met gouden munten. Het voordeel van goud is dat het heel schaars is. Er is slechts 150.000 ton goud in heel de wereld. Alles samen is dat een kubus van 18 meter op 18.

 

Er is dus geen enkel land dat in zijn eentje een massa goud kan bijmaken.

 

Daardoor bleef de prijs van het goud stabiel.

 

Met gouden munten rondlopen was nogal vervelend en met is dus overgeschakeld op papieren geld.

 

Maar hoe maak je de mensen nu wijs dat dat waardeloos papier effectief iets waard is. Door munt uitwisselbaar te maken tegen het goud, m.a.w. de munt te koppelen aan de goudstandaard.

 

Dat heeft ook als groot voordeel dat men niet zomaar onbeperkt geld kan bijdrukken. Als iedereen zijn dollars gaat omruilen in goud dan wordt dat onmogelijk mocht men massaal geld bijdrukken, want al dat geld is niet meer gedekt door het goud.

 

Nu is onze munt niet langer gekoppeld aan het goud, maar nu hechten we meer geloof in ons papieren geld dan vroeger.

 

Dus goud heeft een zeer belangrijke functie en is historisch altijd al de reden geweest van oorlogen en heeft meer dan eens gezorgd voor de ondergang van een staat.

 

Het namaken van goudstaven was bijv. een van de oorzaken van de val van het Romeinse Rijk.

 

Waarom? Omdat het maken van geld in de mate dat er meer geld wordt bijgedrukt dan de economische groei, tot geldontwaarding lijdt door inflatie en allerlei excessen en zeepbellen.

Belangrijk om dit in het achterhoofd te houden.

 

Doorheen de geschiedenis heeft men altijd al getracht om een munt te koppelen aan het goud maar het goud werd al even vaak weer ontkoppeld om geld te kunnen bijdrukken om oorlogen te financieren, dat was ook het geval tijdens de Eerste Wereldoorlog.

 

 

 

Federal Reserve

 

Waarom een centrale bank?

 

Tussen 3500 vC en 2000 n.C. zijn er in totaal 15.413 oorlogen uitgevochten.

Oorlogen kosten geld en men hief daarom hogere belastingen, maar dat leidde nog al eens tot sociale onrust.

 

Toen kwamen er een paar mensen op het idee om geld uit te lenen aan machthebbers en daar natuurlijk goed aan te verdienen. Het belasting betalende volk diende als onderpand voor die leningen.

Zo ontstond er een institutionele relatie tussen overheden en banken.

 

Bij de banken onderling was er veel concurrentie en regelmatig verloren mensen het vertrouwen in hun bank, zeker als ze er achter kwamen dat hun bankier rijk werd door meer geld uit te lenen dan dat er in de kluis lag, met bankruns en bankfaillissementen als gevolg.

 

Daarom kon men wel een paar mensen warm maken voor het oprichten van een centrale bank.

 

Na de ‘Bankers Panic’ van 1907 (exact 100 jaar voor het uitbreken van de huidige kredietcrisis) werd in 1913 de Federal Reserve opgericht.

 

‘Federal’ doet vermoeden dat het om een overheidsinstelling gaat, maar dat is het niet. De FED is privé-bezit van een aantal grote banken.

 

De werkelijke reden waarom men een centrale bank wou oprichten: het monopolie bereiken om geld bij te drukken en dat uit te lenen aan de overheid.

 

Hoe werd zoiets aan het publiek verkocht?

De stemming in de Senaat werd gehouden op kerstavond…

Van de weinig aanwezige volksvertegenwoordigers wist maar de helft waar het eigenlijk over ging. De rest werd met alle middelen overtuigd.

 

In de pers werd er over gezwegen…

 

Met het uitlenen van geld aan de overheid werd er enorm veel geld verdiend door de banken die mede-eigenaar waren van de FED.

 

 

 

 

Tweede Wereldoorlog

In de jaren 30 kwam het nogal vaak voor dat landen hun munt lieten devalueren om de export te stimuleren, maar dag gaf weinig stabiliteit en maakte de crisis alleen maar erger

 

In 1944 werd in Bretton Woods afgesproken dat alle nationale munten van de participerende landen gekoppeld werden aan de dollar. De dollar werd op zijn beurt gedekt door goud.

 

De Amerikanen hadden toen een grote invloed door hun bijdrage aan het verslaan van de Duitsers en het pompen van geld in Europa (om te vermijden dat Rusland Europa zou inpalmen).

 

Het dollarsysteem werd verkocht door te beloven dat de dollar door andere landen altijd kon omgeruild worden door goud. Men keerde dus voor de zoveelste keer terug naar de goudstandaard.

 

Bovendien werden voortaan grondstoffen in dollar verhandeld. De Europeanen moesten dus eerst hun munt omzetten in dollars om bijvoorbeeld olie te kunnen kopen.

 

Hierdoor is er een permanente vraag naar dollars ontstaan wat de munt ondersteund. Als je zelfs al ben je gekoppeld aan de goudstandaard, toch geld bijdrukt, dan zakt de waarde van dollar. Maar als alle grondstoffen in dollar worden verhandeld, dan wordt dat waardeverlies gecompenseerd door meer vraag naar dollars wat de dollarkoers opdrijft.

 

Dat is belangrijk omdat mocht er geen vertrouwen in de dollar meer zijn, men minder geneigd zou zijn om dollarobligaties te kopen en dan hebben de Amerikanen een probleem omdat ze zoveel schulden hebben.

 

Zodoende kregen de VS een enorm dominante positie in de wereld.

 

Bovendien drukten de VS alsmaar geld bij. Dat is op zich geen probleem, zolang de waarde van de dollar navenant in waarde daalt. Maar de andere munten waren aan de dollar gekoppeld en dus moesten deze de dollar aanvaarden aan een vaste wisselkoers en werden deze landen benadeeld.

 

De Europeanen waren daar niet gelukkig mee. Charles De Gaulle begon, samen met het VK en enkele andere landen, massaal dollars in te ruilen voor goud om de Amerikanen een hak te zetten.

 

 

De loskoppeling van de goudstandaard

De loskoppeling van de goudstandaard (je kon dollars inruilen tegen goud en de goudprijs lag vast) begin jaren ’70 was nodig om onbeperkt geld te kunnen bijdrukken / geld te creëeren uit het niets.

Op 15 augustus 1971 verklaarde president Nixon dat de dollar definitief losgekoppeld werd van de goudstandaard. De dure Vietnam-oorlog maakte dat onvermijdelijk. De ‘kost per kill’ liep in Vietnam op tot 2,5 miljoen dollar…

 

Aldus keerden we terug naar een tijdperk waarin de wisselkoersen los van elkaar konden fluctueren.

 

Gevolgen?

De waarde van de dollar halveerde.

De goudprijs verdubbelde.

Enorme inflatie.

 

Men trok de rente op naar 15% om de inflatie te bestrijden.

 

De wereldeconomie belandde in een recessie.

 

Achteraf moest men de rente opnieuw laten dalen om de economie uit het slop te halen.

 

Belangrijk! De rente is blijven dalen tot in 2003.

De gevolgen hiervan worden straks duidelijk.

 

Men wist nochtans heel goed wat de gevolgen kunnen zijn van een loskoppeling van de goudstandaard.

In 1914 lieten Engeland en Duitsland de goudkoppeling los om de Eerste Wereldoorlog te financieren. Resultaat: hyperinflatie in Duitsland en de economische depressie begin jaren 30. Zo is ook de crash van Wall Street ontstaan omdat buitenlandse investeerder massaal hun geld wegtrokken uit de VS.

 

De centrale banken doen er alles aan om de goudprijs te drukken, want goud is hun grootste concurrent.

 

 

 

 

 

De val van de dollar…

 

De groei van de geldhoeveelheid mag in principe niet groter zijn dan de economische groei plus de inflatie. Maar de geldhoeveelheid groeit al jaren veel harder dan de economie zelf.

De geldgroei mag echter wel iets groter zijn dan de economische groei om de inflatie te temperen.

 

Tussen 1995-2000 steeg de schuld in de VS met 32%, de economische groei steeg slechts met 22%.

Tussen 2000-2005 steeg de schuld met 47% met een groei van slechts 13%

 

Tijdens de 18 jaar waarin Alan Greenspan voorzitter was van de FED is de geldgroei met 189% gestegen.

 

In mei 2008 bedroeg de schuld per gezin in de VS 700.646 dollar. Daar is intussen weer een hoop bijgekomen. Nu vermoedelijk 1,1 miljoen dollar per gezin met 4 kinderen.

 

De totale schuld in de VS bedraagt 13.000 miljard of 13 triljoen dollar.

De VS lenen elke dag 1000 miljard bij.

 

Als je 4 à 5 dollar krediet nodig hebt om één dollar nominale groei te realiseren, dan heb je een probleem.

 

75% Van de beroepsbevolking in de VS werkt in de dienstensector of in de detailhandel. Productie is de motor van de economie, niet consumptie!

 

De negatieve emoties die aan schuld gekoppeld zijn, werden geëlimineerd door jarenlange propaganda. Krediet werd sociaal recht. Wie slim is, gaat schulden aan…

 

De gemiddelde student in de VS studeert af met een schuld van 20.000 dollar.

 

George Bush: “Ga naar Disneyland, koop een auto, bevrijd je door te consumeren!”

 

Tripple zero: zero voorafbetaling, zero aflossing voor een bepaalde tijd, zero rente, we zien later wel.

 

GM: “Keep America rolling.” 5 Jaar gratis financiering en grote kortingen.

 

In 2006 zijn de VS gestopt met het publiceren van cijfers over de geldgroei.

Dus het is voor buitenlandse eigenaars van staatsobligaties onmogelijk om te achterhalen hoeveel geld de VS juist bijdrukken.

 

Sommige modellen (Global Europe Anticipation bulletin, www.leap2020.eu) voorpellen een insolventie van de VS voor de zomer van 2009.

 

Het is enkel het tijdsverschil dat tussen het moment van het afsluiten van de lening en het moment dat de lening moet terugbetaald worden dat het systeem draaiende houdt.

 

De rente op de schulden in de VS kan binnen 10 jaar niet meer terugbetaald worden.

 

Normaal gezien lijdt geldgroei tot meer inflatie en dan wordt de rente opgetrokken en wordt de geldgroei ingetoomd, maar de inflatie zat niet meer in gewone producten maar in vastgoed en aandelen omdat je daar meer en meer geld kon voor lenen… Je gaat niet lenen voor een pak koffie…

 

Dus moet er nóg meer geld gecreëerd worden om de schulden te kunnen terugbetalen, maar dat vergroot het probleem alleen maar.

 

Voordeel van geldcreatie: prijsstijgingen voor vastgoed en aandelen en dus stijgt de waarde van het onderpand en kan er nog meer geleend worden…

 

 

Hoe lang is de rest van de wereld nog bereid om de schulden van de VS te financieren?

 

De VS hebben voor 66.000 miljard dollar aan ongedekte verplichtingen.

 

“De VS zijn failliet!” verklaarde Jim Rogers op 21-11-2008.

 

De Chinezen kopen massaal dollarobligaties en financieren op die manier hun eigen economie, want de VS zijn hun grootste klant.

Het is zelfs zo erg geworden dat 70% van de spaargelden van de wereld momenteel naar de VS stromen om de boel draaiende te houden.

Elke dag moet er 3 miljard dollar naar de VS stromen om hun schulden te financieren.

 

Als elke Amerikaan zijn schuld zou afbetalen, dan schiet er geen enkele dollar meer over.

 

“De Amerikaanse staatsobligaties zijn de laatste zeepbel die op springen staat.” Jim Rogers

 

De laatste keer dat de VS schuldenvrij waren, was in 1835….

 

Steeds meer landen dreigen ermee hun dollarposities af te bouwen.

Rusland, Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten, Zuid-Korea, China en Maleisië willen van hun dollarposities af.

 

Steeds meer olieproducerende landen dreigen ermee Euro’s te aanvaarden.

Saddam Hoessein dreigde ermee Euro’s te aanvaarden voor zijn olie…

 

Dit alles is dus reden waarom de dollar sterk in waarde is gedaald. En ook omdat de VS dat voor een stuk zelf zo gewild heeft om hun export te stimuleren en zo hun gigantisch tekort op de handelsbalans te verkleinen. Ze voeren namelijk veel meer in dan uit.

 

 

Waarom is de dollar recentelijk gestegen?

• Onder druk van China moest de VS Fannie Mae en Freddie Mac redden en de dollar ondersteunen, anders gingen ze de dollar laten vallen…

• Er worden massaal dollars gekocht om te kunnen voldoen aan de financiële verplichtingen. De dollar is namelijk een belangrijke leningsmunt. Als de waarde van het onderpand van de lening zakt, moet er bijgestort worden en moeten posities worden afgesloten.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Geldcreatie door banken

 

Maar het wordt nog veel interessanter…

Die 10 miljard dollar van daarnet die komt op een rekening bij een bank…

 

Een bank moet een wettelijke geldreserve hebben van 8% , laat ons 10% nemen en de rest mag ze uitlenen. Dus als er 10 miljard op hun rekening komt, dan mogen ze daarvan 9 miljard uitlenen. Maar de bank neemt niet die negen miljard die op hun rekening gekomen is, neen ze creëren 9 miljard en plus. Ze doet dat door 9 miljard te lenen in ruil voor obligaties die ze uitgeeft.

 

10.000.000.000.00 = 10 miljard

 

1.000.000.000.00 = 1 miljard blijft bij de bank als wettelijke reserve

 

De bank mag 9.000.000.000.00 uitlenen, maar ze neemt niet die 9 miljard die op hun rekening staat, ze creëert 9 miljard door het drukken en uitgeven van obligaties.

 

Dit is mogelijk omdat er vraag naar is en omdat de wettelijke reserve van 10% blijft aangehouden.

 

Die 9 miljard die werd gecreëerd uit het niets wordt weer uitgeleend aan iemand die om een lening komt vragen en komt terecht op een rekening bij een andere bank.

 

Van die 9.000.000.00 blijft er 10% als wettelijke reserve bij de bank

 

= 900.000.000.00 = 900.000 miljoen

 

En de resterende 8.100.000.000.00 (acht miljard 100 miljoen) kan weer geleend worden via het drukken van obligaties.

 

Zo herhaalt dit proces zich tot er uit 10 miljard 90 miljard werd gecreëerd uit het niets.

 

Dus als je geld op een rekening zet, dan leen je eigenlijk geld uit aan de bank…

 

De bank verdient massa’s geld door geld uit te lenen dat ze nooit ontvangen heeft.

 

Bill Clinton zorgde voor de Gramm-Leach-Bliley Act waardoor banken niet langer gescheiden werden van zakenbanken. De Glass-Steagall Act van 1933 werd daarmee teniet gedaan…

 

Ook werden banken groter door fusies.

Een grote bank die ook een zakenbank is noemt men ‘complexe banken’. Deze banken gebruiken een nog grotere hefboom dan een gewonen bank: tot x 25.

 

 

Als deze banken hun hefboom op een ‘normaal’ niveau willen brengen dan moet er een schuld afgebouwd worden gelijk aan 25% van de totale schuldfinanciering van de wereld. Voor vele banken is deze inkrimping niet meer mogelijk. Onthouden!

 

De financiële sector was in de jaren ’80 goed voor een totale winst van 10% van de S&P500 index. Begin 2007 was dat 45%...

 

 

GSE Status

 

Sommige Amerikaanse bedrijven hebben een GSE status. Deze Gouvernment Sponsored Enterprises worden door de staat gesponsord en genieten van een speciale vrijstelling. Zij moeten maar 2% van het eigen vermogen ter dekking houden van alle uitstaande risico’s…. Fannie Mae en Freddie Mac, de twee grootste hypotheekverstrekkers van de VS hadden zo een GSE status.

 

Tientallen rapporten van het IMF, het OESO en allerlei centrale banken maakten melding van de tijdbom waarop we zaten, maar niemand durfde in te grijpen. De macht van de VS is te groot en teveel mensen verdienden eraan.

 

 

Inflatie

 

Gratis geld is natuurlijk niet gratis….

Het resultaat van continu geld bijdrukken is dat de geldhoeveelheid toeneemt en dus ook de inflatie want de vraag wordt groter.

Het zijn de banken en overheden die geld creëren en dus is de inflatie eigenlijk een verdoken belasting. Wij worden elke dag een klein stukje armer…

 

Sinds het ontstaan van de FED in 1913 is de dollar met 96% in waarde verminderd.

 

In werkelijkheid ligt de inflatie 2,7% hoger dan de officiële cijfers. Dat effent natuurlijk het pad om blijven geld bij te drukken.

 

De inflatiecijfers in de VS worden dus gemanipuleerd. Hoe?

 

Als een bepaald product te duur wordt, dan vervangt men dat door een goedkoper product.

 

Rekenkundige weging wordt veranderd door een geometrische weging. Dit wil zeggen dat prijsstijgingen minder invloed hebben dan prijsdalingen.

 

Hedonistische aanpassingen: Als een product toeneemt in kwaliteit dan wordt dat verrekend in de prijs, die lager wordt.

 

Er wordt de nadruk gelegd op de kerninflatie wat geen realistisch beeld is, want de voedsel en energieprijzen zitten er niet in.

 

 

Een hogere inflatie leidt tot een hogere rente en dat wil zeggen:

 

Hogere kosten voor de overheid want de pensioenen en lonen moeten dan worden gecorrigeerd

Hogere rente heeft een negatieve invloed op aandelen en vastgoed waardoor de waarde van het onderpand voor de vele leningen zakt.

Hogere rente is negatief voor de consumptie en 70% van de economie is in de VS gebaseerd op consumptie

Hogere rentekosten op de schulden (en dat wil de overheid niet hebben).

 

 

Belangrijk! De geldhoeveelheid stijgt evenredig met de schuld.

 

 

Interest

 

Nu, iedereen die een lening heeft moet daar interest op betalen. Maar vanwaar moet het geld voor de rente te betalen komen? De totaliteit aan geld nodig om al het geleend geld terug te betalen mét interest is veel groter dan het totale geld in omloop.

 

Dus: als je je hypotheek niet meer kunt afbetalen, dan wordt je huis in beslag genomen. Dat is straf, want het geld dat ze je geleend hebben voor jouw huis, heeft nooit bestaan…

 

In 1969 weigerde iemand in de VS zijn huis af te betalen omdat in het contract stond dat beide partijen ‘legitiem’ moeten zijn. Komt erop neer dat, in het geval van de ontlener, hij echt moet bestaan (geboortecertificaat), een echte job en een echt inkomen heeft. Voor de bank wil dat onder andere zeggen dat ze moet eigenaar zijn van het geld dat ze uitleent…

 

De rechter zei: “Alleen God creëert iets uit niets…” en de huiseigenaar werd in het gelijk gesteld want de bank kon niet bewijzen dat het uitgeleende geld van haar was.

 

 

Vastgoed VS

 

Over huizen gesproken…

 

We hebben gezien in welke mate excessieve kredietverlening een rol speelt in onze economie.

Laat ons nu eens een praktijkvoorbeeld onder de loep nemen van hoe door geld bij te drukken zeepbellen ontstaan…

 

Vastgoed… de veilige haven…

 

Bill Clinton

Onder Bill Clinton werden de banken verplicht om gemakkelijker krediet te geven aan minderheidsgroepen, om met andere woorden hypotheekleningen te verstrekken van mindere kwaliteit.

 

Herinner u nog dat de rente al 20 jaar lang aan het dalen was tot in 1998. Net toen men de rente weer ging optrekken, gebeurde er de aanslag op de WTC-torens… Tussen 2001 en 2003 werd door Alan Greenspan de rente van 6 naar 1% verlaagd omdat men bang was van deflatie en het land in recessie ging.

 

De banken hadden uit het oog verloren dat de prijs van vastgoed vooral wordt bepaald door de mate van kredietverstrekking.

Men heeft dat zelfs opzettelijk in de hand gewerkt omdat men kost wat kost de economie wou stimuleren na 11 september. Hoe meer de vastgoedwaarde steeg, hoe meer mensen gingen consumeren.

Toespraak Greenspan: Als we de huizenprijs met 10% omhoog kunnen trekken dan zal de consumptie met 1,5% stijgen.

 

Naarmate de prijs van huizen steeg, nam ook de bereidheid toe om krediet te verlenen en hoe meer krediet, hoe meer kopers en hoe meer waardestijging en dus hoe meer krediet men kreeg enz… ? ‘welvaartsillusie’

 

Hoe meer het vastgoed in waarde steeg, hoe gemakkelijker er krediet werd gegeven, ook aan mensen die het eigenlijk niet konden betalen, met in het achterhoofd beslag te leggen op het huis en dat te verkopen na het opstrijken van een paar jaar interest…

 

Bij een normale hypotheek wordt er 80% geleend. Bij subprime 100% tot 110%.

 

Men vertelde de mensen dat als de rente weer ging stijgen en dus ook hun variabele maandelijkse afbetaling ging stijgen ze hun lening moesten laten herfinancieren op basis van de opnieuw gestegen huizenprijs…

Dat waren de subprime leningen naast de prime leningen.

 

Die hypotheeklening werd herverpakt en doorverkocht als hoogrentende obligatie (CDO: Collateralized debt obligation: een niet-gereglementeerd type van gestructureerde obligaties, dat samengesteld is uit een portefeuille van obligaties met eventueel subprime-obligaties erin). Die vastgoedobligatie bracht meer op dan wat de markt (wat belangrijk was voor bijvoorbeeld pensioenfondsen) opbracht (de langetermijnrente stond laag vanwege de spaaroverschotten in Azië) en was minstens even veilig want het werd afgedekt door vastgoed, de veilige haven.

 

Die vastgoedobligaties hadden een prospectus van 1600 bladzijden…

 

Een derde van alle huizen in de VS tussen 2004 en 2006 werden gekocht door speculanten. Mensen die al een huis hadden kochten nog een huis om snel winst te nemen, het zogenaamde flip-floppen.

 

Hoe meer de waarde van het vastgoed steeg, hoe minder de mensen spaarden.

VS: -1,2% EU: 11,5%.

 

Totaal aan CDO’s: 700.000 miljard dollar…!

 

Men leende geld om deze vastgoedobligaties te kopen…

 

 

 

Credit Default Swaps

Maar om toch het risico af te dekken werden die obligaties beschermd door CDS’sen (credit default swaps). Dat is iemand laten verplichten om in geval van waardeverlies, het verliesbedrag te compenseren in ruil voor een vergoeding.

Het innovatieve is dat dit instrument het kredietrisico loskoppelt van de lening.

Hierdoor konden banken het risico van hun balansen halen door zo een verzekering op hun rommelobligaties te kopen. Zo konden ze de minimum kapitaaleisen omzeilen…

 

CDO’s en CDSsen werden doorverkocht en weer doorverkocht aan iedereen.

De uitgever van vastgoedobligaties was niet langer dezelfde persoon dan diegene die ze aanbood… dus er was geen zich meer op de kwaliteit van het waardepapier.

 

Kopers van CDS’sen hadden er soms belang bij dat het bedrijf waartegen ze zich verzekeren ook daadwerkelijk failliet ging omdat ze dan de volledige obligatie recupereerden…

 

Hedgefunds

Hefboomfondsen vonden ook nog vele andere afgeleide producten uit en in totaal gaat het om een bedrag van 1.300.000 miljard dollar…! = 50 x het bbp van de VS en 12 keer het totaal aan wat er in de hele wereld wordt geproduceerd en 2,5 keer groter dan de waarde van alle aandelen!

Totaal aan CDSsen = 62.000 miljard dollar.

Tien jaar geleden bedroeg het totaal aan derivaten nog maar 75.000 miljard dollar. Alleen al in 2007 werd de markt de helft groter.

Relativeren: veel contracten heffen mekaar op omdat ze tegengestelde posities innemen maar het probleem is de hoeveelheid geld dat ervoor geleend werd.

 

Vastgoedcrash

Maar men ging paal en perk stellen aan deze praktijken en er stond een wet op stapel die zou verbieden dat de uitgever van een vastgoedobligatie niet langer diegene was die eigenaar was van de onderliggende waarde…. Daarom hebben ze in allerijl nog zoveel mogelijk rommelobligaties gekocht waardoor de zeepbel nóg groter werd…

Op een gegeven moment steeg de rente weer (van 1 naar 5,25% om grotere excessen te vermijden, men zag de bui al hangen…), in combinatie met een stagnering van de vastgoedprijzen.

 

Die stagnering kwam er door het feit dat veel mensen een huis gekocht hadden omdat de rente lange tijd historisch laag stond, een lichte daling in de vraag in vastgoed was dus logisch. Maar omdat iedereen geld wou verdienen met vastgoed, de veilige haven, was er gelijktijdig een overaanbod ontstaan.

 

Door het stagneren van de prijzen konden veel mensen die nu door de hogere rente meer moesten betalen hun lening niet meer laten herfinancieren. Geen probleem, die mensen werden uit hun huis gezet en de woning werd te koop aangeboden…. Waardoor het aanbod nog groter werd… en de prijzen begonnen te dalen. Hierdoor konden alsmaar meer mensen hun lening niet meer herfinancieren enzoverder…

De onderliggende waarde van de vastgoedobligatie zakte dus in waarde en daardoor moest iedereen die CDS had dat waardeverlies ophoesten…

Intussen begonnen de kopers door te hebben dat de vastgoedprijzen aan het dalen waren en begonnen ze hun aankoop uit te stellen… enzovoort.

Iedereen begon zich een beetje ongerust te maken over de vastgoedobligaties….en plots verkocht iedereen alles tegelijkertijd en de vastgoedobligaties zakten soms met 70%.

 

Maar de CDS’sen zaten niet alleen in het subprime segment. Een bedrijf dat een risico nam door bijvoorbeeld veel schulden aan te gaan kon zich laten verzekeren via CDS’sen. De tegenpartij die het risico op zich nam moest natuurlijk voldoende kredietwaardig zijn. Sommige van die partijen werkten met schulden die 30 keer hun eigen vermogen oversteeg…

 

Daardoor ontstonden er grote hefbomen, vooral omdat men geld leende om die vastgoedobligaties en cds’sen te kopen…Als echter de onderliggende waarde zakt dan moeten de margin calls aangevuld worden…

 

Om het moment dat er een bedrijf in de problemen kwam contacteerde het hun ‘verzekeraar’ en dan bleek dat die niet kredietwaardig was.

 

 

 

Kredietbeoordelaars

 

T ‘is nog niet alles… ’t mooiste moet nog komen…

 

Een uitgever van obligaties vraagt meestal een kredietbeoordeling aan…

Wereldwijd zijn er maar drie kredietbeoordelaars die een rol van betekenis hebben: Moody’s, Standard & Poor’s en Fitch.

De eerste twee hebben 98% van de bedrijfsobligatiemarkt in handen…. = duopolie… die dan nog mekaar beconcurreren. Het is namelijk zo dat een uitgever van een obligatie dikwijls om meerdere beoordelingen vraagt…

 

Thomas Friedman zei ooit dat er twee supermachten waren: de VS en Moody’s…

 

Kredietbeloordelaars zijn nauwelijks aan controle onderworpen. Men is namelijk niet verplicht om een kredietbeoordeling aan te vragen… maar in de praktijk geraak je zonder een rating moeilijk aan geld…

 

Kredietwaarderingen zijn volgens de Amerikaanse wet ‘opinies’, die onder de vrijheid van meningsuiting vallen. Kredietbeoordelaars kunnen dus niet vervolgd worden en staan dus boven de wet.

 

Ga je ons controleren, overheid? Dan verlagen we alle ratings tot ze een weerspiegeling zijn van hun werkelijke waarde en stort de economie in elkaar (en hebben jullie minder inkomsten…).

 

80% Van alle subprime-leningen kreeg een AAA rating, de hoogste kwaliteit…

 

Die tripple A ratingen werden gegeven op basis van de kans op wanbetaling in het (recente) verleden. Natuurlijk was die zeer klein.

 

Het is zelfs zo dat Moody’s en Fitch de gestructureerde rommelkredieten hebben mee helpen ontwerpen..

 

Besluit: financiële orgie

 

Dit lijkt wel een science fiction verhaal uit een boek of een of ander financieel sprookje. Dit is echter geen sprookje maar dit is echt gebeurd.

 

In een email van een werknemer bij Moody’s die onderschept werd stond begin 2007 het volgende… Ik hoop dat we allemaal stinkend rijk zijn voordat dit kaartenhuisje ineenstort.

 

Niet moeilijk dat op een gegeven moment alles als een kaartenhuisje in elkaar zakt…

 

 

 

Resultaat vastgoedcrash:

 

Foreclosure express tours… 45 dollar zes uur rondrijden met een bus om te koop staande huizen te bezoeken, ontbijt en lunch inbegrepen… 

 

Soms dient men het gras groen te verven om verloedering tegen te gaan.

 

Bij 8 miljoen Amerikanen is de lening groter dan de waarde van het vastgoed (negative equity).

 

Mensen stoppen met afbetalen omdat ze hopen dat de bank hun huis toch niet zal in beslag nemen omdat het anders toch verloederd en afgebroken wordt door vandalen…

 

 

 

 

Resultaat: beurscrash

Anatomie van een neerwaartse spiraal

 

 

• Geen vuiltje aan de lucht… bomen groeien tot aan de hemel: niet juist want de hoogste boom, de kustmammoetboom, wordt maar 130 meter hoog

• Koersen beginnen te zakken omdat er mensen zijn die meer weten dan de rest.

• Terwijl de groten stilaan verkopen denken de kleintjes: koopjes te doen, zelfs na een stijging van 5 jaar…

• Herstelbeweging; na sterke stijging is winst nemen normaal, beurzen zijn ‘fundamenteel niet duur’ en zullen nog stijgen, veel overnamenieuws…

• Ben Bernanke op 17 mei 2007: “Rommelhypotheken hebben geen impact op de rest van de economie”

• Negatief nieuws (18 juli 2007: twee dochters van Bear Stearns zijn waardeloos geworden door subprimeleningen), beurzen zakken.

• Ondertussen benadrukken de fundamentele analisten nog eens: de beurs is goedkoop…

• Ontkenningfase: Henry Paulson op 24 juli: “Subprimecrisis is onder controle.”

• Alweer sterke herstelbeweging, het komt allemaal goed…

• Volatiliteit neemt toe = verkoopsignaal

• Dubbele topformatie = verkoopsignaal

• Negatief nieuws neemt toe, (17 sept. 2007: problemen bij Northern Rock) verkooporders van grote spelers nemen toe.

• Lange termijngemiddelde wordt neerwaarts = verkoopsignaal

• Beurzen zakken meer dan 10%. Probleem! Hedgefunds werken veelal met geleend geld, waarmee ze hun rendement de afgelopen jaren wisten op te krikken. Meestal komt dat kapitaal van banken, die in ruil daarvoor een onderpand willen, bijvoorbeeld de aandelen die het hedgefunds bezit. Door de beursmalaise daalt de waarde van het onderpand en eisen banken dat de fondsen geld of aandelen bijstorten (margin calls). Daarom is een beursdaling van meer dan 10% een probleem. Daarom zijn er maar weinig dalingen van meer dan 10% door overheidsinterventie….

• “Zeker nu niet verkopen!” “Nog even doorbijten!” “Rustig afwachten”..

• Men begint zich vragen te stellen… Economisch model is gebaseerd op stijgende beurzen, vastgoed, grondstoffen… klopt dat model nog?

• Koersen zakken verder en meer en meer mensen verkopen om verliezen elders te dekken: koersen zakken nog harder.

• Automatische verkooporders waardoor de koersen nog meer zakken.

• Hefboomfondsen dienen verplicht te verkopen omdat hun klanten hun geld opvragen.

• Interbancaire rente stijgt.

• Margin calls…

• Veel overnames blijken een probleem te worden.

• Als de beurskoersen van banken zakken, dan moeten ze meer betalen om te lenen op korte termijn.

• Veel negatief nieuws. (15 september 2008: Failliet Lehman Brothers). Ook de gewone belegger begint zich zorgen te maken… AIG had de maximum beoordeling en hoefde daarom geen geld opzij te zetten…. Tot het zijn AAA rating verloor om opeens wel reserves moest opbouwen.

Lehman Brothers valt door massale verliezen op vastgoedobligaties, AIG had veel CDS’sen geschreven op Lehman en moest genationaliseerd worden.

• “Aandelen zijn ondergewaardeerd…”

• “Koop defensieve aandelen….” (want die zakken maar 25%...)

• Beurs stijgt tot 20% Sterke koersstijgingen zoals die 10,9% van de Dow Jones op 28-10 zijn bewegingen die we enkel in een berenmarkt zien. In een stierenmarkt zien we nooit meer stijgingen dan 300 punten. De grootste stijgingen vonden plaats in de periode 1929-32, toen de grootste crash in de geschiedenis plaatsvond…

• Ratingverlagingen door kredietbeoordelaars

• Iedereen wordt wakker: weerslag op de rest van de economie wordt duidelijk. Consumptie neemt af, bedrijfswinsten nemen af, recessievrees…

• “Beurs is goedkoop…”

• Leningafspraken komen in het gedrang (vb Roularta: schulden mochten niet hoger dan 3,25 de kasstroom).

• Veel reddingsacties zijn gebaseerd op lucht want de waarborg bestaat uit aandelen…

• Plots blijkt dat bedrijven ook financiële instellingen zijn… General Motors bijv. is eigenlijk de 7de grootste bank van de VS… Eén op de 80 hypotheken in Nederland wordt gefinancierd door GM…

• Andere zeepbellen barsten: kredietkaarten, autofinancieringen

• Als aandelen blijven zakken, gooien beleggers de handdoek in de ring.

• Alles wordt buitengezet om de putten te vullen, zelfs het goud.

• En uiteindelijk gaan alle analisten hun koersdoelen sterk naar beneden bijstellen… nadat de koersen zijn gekelderd…

• Zelfs geen herstelbewegingen meer…

• Nog meer ratingverlagingen, zelfs voor landen.

• Bedrijven komen in de problemen. Orders dalen sterk, schuldfinanciering wordt probleem.

• Margin calls. Een recessie verergert de zaak omdat veel partijen een risico op zich genomen hebben met in het achterhoofd dat het toch niet kan misgaan. Veel cash moet nu als onderpand opzij worden gezet…gedwongen verkopen…

• Bedrijven die aandeelhouder zijn van andere bedrijven moeten gedwongen aandelen verkopen waardoor andere bedrijven waar niets mis mee is zwaar afgestraft worden.

• Ineenstorting financieel systeem en economie wordt reële optie.

• Totale paniek… (maart 2009?)

 

 

Waarom?

 

Alles wat bestaat is gebaseerd op schuld.

 

Nu hebben we een inkrimping van het krediet en dus worden alle hefbomen die in het verleden positief waren en zeer groot, die worden nu negatief…

 

Er moet meer geld opgehaald worden om de schulden te dekken als dat er geld in de markt zit!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hoe is het eigenlijk met ons vastgoed gesteld?

 

Er zijn veel redenen om de hoge prijs van vandaag en om verdere prijsstijgingen te rechtvaardigen.

 

De kredieten zijn bij ons veel gezonder. Slechts 0,4% zijn probleemkredieten. Mensen die niet genoeg geld hebben, komen simpelweg niet in aanmerking. In België loopt de stijging van de kredietovereenkomsten gelijk met het BBP. Bij ons in België is het verboden om krediet te verlenen aan mensen die hun schuld niet kunnen afbetalen.

De Belgische hypotheekwet: de rentelast mag maximaal 3% stijgen in zijn totale looptijd en mag maximaal verdubbelen.

Meeneembaarheid van de registratierechten voor eigen woning.

Verlaging van de registratierechten sinds 2002 (maar nog altijd 15 keer meer dan in de VS)

Weinig beschikbare bouwgronden in dichtbevolkte regio’s…

De demografische verschuivingen; het aantal éénouder-gezinnen neemt toe.

Dalende rente

Beurscrash: veel geld kan van aandelen naar vastgoed vloeien.

Onder het Europees gemiddelde (komt door ook fiscale aftrekbaarheid die in GB en NED 100% is)

Men verwacht dat men van 75% woningbezitters naar 82% zal gaan.

Leningen met een langere looptijd en de langere levensverwachting.

Vastgoed is een veilige haven… maar dat zit al in de prijzen verrekend.

 

 

Wat rechtvaardigt een prijsdaling?

 

In de jaren 90 kozen 80% van de kopers nog voor een hypothecair krediet met vaste rente, vandaag wordt 70% afgesloten met variabele rente…

Stijgende rente. Een renteverhoging met 1% brengt een prijsdaling met 10% mee.

De maandhuur tegenover de prijs van de woning is gezakt van 1% naar 0,6%. Om de prijs-huur-verhouding te normaliseren moeten de prijzen dus met 40% zakken.

Huurprijzen zijn geïndexeerd waardoor het minder interessant wordt om een huis te kopen om te verhuren.

Verzadiging door lage rente in het verleden.

Betaalbaarheidsindex staat in het rood. De woningprijzen stegen sneller dan het beschikbare inkomen, maar dit werd gecompenseerd door een lage rente.

Vergrijzing van de bevolking. Meer woningen zullen door ouderen verkocht worden maar de jongere generatie heeft al een woning. Men verwacht dat vanaf 2010 de babyboomgeneratie massaal de woningen op de markt gooien

Overaanbod woonprojecten/appartementen. Voor elk huis dat afgebroken wordt komen er 8 appartementen bij.

Investeerders die een appartement kopen om te verhuren zouden wel eens kunnen afhaken omdat de huurmarkt marginaliseert (de verhouding eigenaar-huurders is geëvolueerd van 70-30 naar 80-20)

Internet: kopers zijn beter geïnformeerd en betalen zeker niet te veel.

De bevolking neemt amper toe.

Toenemende kosten; energierapport, elektriciteitsattest.

Men begint vastgoed te kopen niet omwille van de werkelijke waarde maar omdat men speculeert op verdere prijsstijgingen.

De waarde van een woning wordt bepaald door de combinatie van rentelast, inflatie en koopkracht. De prijsstijgingen zijn hier aan voorbij gegaan: overwaardering = 25%

Door de rentestijging is het kopen en verhuren minder interessant geworden.

Typisch Belgische fiscale onzekerheid.

Kostprijs van het bouwen is in 2007 alleen al met 12% gestegen.

Telkens de kortetermijnrente 6% is overschreden was er een vastgoedcrash van 40%. Nu zijn we daar nog niet maar er is nu wel een kredietcrisis.

Parkeerbeleid… een parkeerplaatsje kost al gauw 20.000€…

Veel bouwgrond werd bouwrijp gemaakt. De dure bouwgronden hebben veel professionele spelers gelokt, die grote verkavelingen hebben gekocht, en bouwgrondprijzen zijn dus ook een zeepbel geworden. Maar het duurt een paar jaar eer alle vergunningen in orde zijn enz…

Gebrek aan liquiditeit. Het duurt lang eer een gebouw af is en tegen dat kan er al veel veranderd zijn.

Feit dat de Belg met een baksteen in zijn maag geboren is, zit al in de prijzen verrekend.

Beurscrash/kredietcrisis/vrees voor jobverlies ? uitstel beslissing, “GM verkoopt vastgoed…”

 

 

Er zijn dus altijd goede redenen om zowel een prijsstijging als prijsdaling te rechtvaardigen.

 

Welke indicator werkt wel? Prijszetting in functie van de geldcreatie.

In 1983 bedroeg de basisrentevoet voor een hypothecaire lening nog 12,98%; in 2003 was dat nog 4,91%...

 

In Nederland steeg de totale hypotheekschuld enkel en alleen al in 2007 met 10%.

Als er een minister zou aankondigen dat er 10% meer geld in het systeem wordt gepompt, dan zou die gek worden verklaard. Dat zou leiden tot enorme inflatie…

 

Dus de vastgoedprijzen in België zullen dalen. Deze daling kan vrij sterk zijn, doch toestanden zoals in de VS zullen we hier gelukkig niet meemaken.

 

Savings & Loans crisis: ’86 -’91 gingen er 3000 banken failliet in de VS door een vastgoedcrisis.

 

We hadden sinds de tweede wereldoorlog 11 scherpe prijsdalingen van het vastgoed. De laatste was begin jaren ’80,

 

Mensen vergeten snel…

 

8 Van de 11 vastgoedcrisissen werden gevolgd door een recessie.

 

 

Besluit

 

Inflatie (werkelijke inflatie) door schuldcreatie, grotere vraag naar grondstoffen (het mechanisme van schaarsheid genereert winst om verliezen elders te compenseren vb: lage dollar = hoge olieprijs) en door het doorrekenen van de kosten naar de klant, marktmanipulatie vb: een liter zwarte inkt voor uw printer kost meer dan 1000€…

Geld wordt minder waard.

 

Dan deflatie van aandelen en vastgoed.

Deflatie omdat iedereen wacht met kopen in de hoop dat de prijzen zakken.

Geld wordt meer waard.

 

En dan stagflatie: inflatie in combinatie met economische achteruitgang.

 

 

Dus we worden armer aan de ene kant en we moeten meer uitgeven aan de andere kant.

 

Hoe kunnen we deze twee gegevens tegelijkertijd in ons voordeel gebruiken?

 

En hoe kunnen we er voor zorgen dat we minder moeten werken?

 

Geld ontstaat uit schuld.

 

Hoe betaal je schuld terug? Door te werken…

 

Maar de schuld kan nooit terugbetaald worden… dus moeten we blijven werken…

 

Moderne slavernij bestaat dus uit schuld, inflatie en interest.

 

Hoe ontsnappen we aan slavernij?

Eerst en vooral hoe dekken we ons in tegen inflatie? Aandelen kopen!

 

Inflatie:

Het beleid dat men nu voert door nóg meer geld in het systeem te pompen, terwijl geldcreatie juist de oorzaak is van alles, zal leiden tot inflatie.

 

Koop dus niet alleen aandelen omdat ze goedkoop zijn, koop ze vooral omdat ze een betere bescherming bieden tegen inflatie dan de staatsobligaties!

 

U ontvangt tevens een dividend.

 

IJsland: na de inéénstorting van de banksector steeg de inflatie op enkele weken naar 75% op jaarbasis! IJslanders met veel liquide middelen, zijn plots driekwart van hun centen kwijt. Zij die veel schulden hadden doen een goede zaak.

 

 

 

Is beleggen op de beurs wel interessant?

 

 

Iedereen verwacht waarschijnlijk dat ik -ja- ga zeggen, maar het antwoord is… nee…, normaal gezien nee…

 

Als we naar de lange termijngrafiek kijken is beleggen op de beurs op het eerste gezicht interessant. Gemiddeld levert een aandelenbelegging 8% per jaar op, inflatie-gecorrigeerd 6%, maar naar wie gaat die 8%?

 

• Alle mensen die ik heb geïnterviewd, hebben geld verloren.

• De meeste beleggingsclubs werken met verlies.

• De meeste pensioenfondsen doen het slechter dan het beursgemiddelde.

• De meeste verzekeringsmaatschappijen doen het slechter dan het beursgemiddelde.

• De meeste bankfondsen, beheert door specialisten, doen het slechter dan het beursgemiddelde… Een bankfonds dat een goede prestatie neerzette heeft gewoon geluk gehad. Bekijk 100 fondsen over de periode van een jaar en er zullen er 50 zijn die het goed deden en 50 die het slecht deden.

Banken gaan slecht presterende fondsen liquideren om te kunnen uitpakken met mooiere cijfers.

 

 

In de praktijk zijn er heel weinig mensen die het beter doen dan de index.

 

Maar er zijn wel grote jongens die enorme winsten hebben en het gemiddelde naar omhoog trekken. Maar dat zijn mensen die zich helemaal bovenaan de hiërarchie bevinden…

 

Er zijn altijd wel mensen te vinden die winst maken en daardoor wordt de mythe in stand gehouden.

 

 

Waarom is het zo moeilijk om winst te maken op de beurs?

 

Transactiekosten

Als je veel goede redenen hebt om een aandeel te kopen, dan is er tegelijkertijd iemand die goede redenen heeft om aan aandeel aan u te verkopen.

Wanneer ga je verkopen? Na 20% terwijl je in drie andere posities 20% verlies hebt?

Voorkennis hebben is onmogelijk als kleine belegger.

Hoe kunnen wij nu weten wat er bij de bedrijven zal gebeuren, ze weten het zelf nog niet eens!

Buy and hold? Een studie heeft uitgewezen hoe langer je wacht hoe meer risico je loopt…

Koopadviezen zijn waardeloos. Belangenvermenging.

Alle adviezen zijn in feite waardeloos.

Beleggen in defensieve sectoren? Als de beurzen dalen, dan daalt alles, farma ook, misschien in iets mindere mate. Maar je koopt geen aandelen met de bedoeling minder slecht te doen dan de markt, verlies is verlies.

Fundamentele analyse in zinloos, want iedereen doet het. Alle informatie zit al in de koers verwerkt. Je kan geen zich krijgen op de toestand van een onderneming als die dat niet wil. “Een jaarverslag is enkel goed voor studenten en de drukker.”

Sectorrotatie? Volgens een studie werkt de al aangeprezen sectorrotatie niet.

Geen enkele indicator werkt. Ze zijn niet meer dan een weerspiegeling van de koers op dat moment. Vb: Vix, KW,…

Voor elk trucje staat er een studie tegenover dat de onzin ervan bewijst (bijv. aankopen van insiders)

Een studie heeft aangetoond dat mocht men de economische ontwikkelingen kunnen voorspellen, men maar 10% extra rendement zou halen… Waar zijn we dan mee bezig?

 

 

Beleggers maken ook veel fouten:

 

 

Ze houden hun verliezers te lang bij.

De meeste beleggers nemen te snel winst.

Get even-itis. Ze proberen een verlies recht te trekken door meer risico te nemen, waardoor het verlies dikwijls nog groter wordt.

De meeste mensen stappen pas in als ze in de krant lezen “Bel20 breekt nieuw record!” met alle gevolgen van dien.

Als er winst behaald wordt, dan denkt men dat dat aan zichzelf gelegen is, terwijl men eigenlijk geluk gehad heeft.

Mensen zijn te emotioneel.

Ze kopen bij om de gemiddelde aankoopprijs te laten zakken maar meestal wordt het verlies daardoor alleen maar groter.

Onderzoek wijst uit dat de aandelen die beleggers verkochten het nadien beter deden dan de aandelen die ze in de plaats kochten.

Ze kopen aandelen die sterk teruggevallen zijn… Hoeveel bedrijven bestaan nog na 50 jaar? Professionelen doen net het omgekeerde.

Ze zoeken patronen in een compleet chaotische proces.

Ze leggen al hun eieren in één mand.

Ze hebben een kort geheugen… Crashes zijn de normaalste zaak van de wereld.

 

 

Welke aandelen kopen? Ik zou het niet weten…, niemand weet het.

Volgens een experiment doet een aap doet het beter, keer op keer!

 

Beurspecialisten? Hoe kun je je nu specialiseren in iets dat niet te voorspellen valt…?

 

 

Waarom beleggen zoveel mensen dan op de beurs?

 

Omdat ze hebberig zijn.

Leuke hobby.

Gokverslaving.

Omdat de beurs een product is dat overal verkocht wordt. Onze hele economie is gebaseerd op het kopen van aandelen. Pensioensfondsen, verzekeringsmaatschappijen, banken, hefboomfondsen, bedrijven…

Omdat iedereen op zoek is naar extra rendement vanwege de inflatie die, door geldcreatie, juist veroorzaakt wordt door dezelfde mensen die u een beleggingsproduct verkopen!

 

 

Iedereen (banken, analisten, beleggerblaadjes, makelaars, beurshuizen, media...) verdient er geld aan door transactiekosten, instapkosten, beheerskosten, uitstapkosten… maar u verliest er alleen maar geld mee met uitzondering van een gelukstreffer.

 

 

 

 

 

 

 

Fase 1: Berenmarkt:

Winstwaarschuwingen

Productie wordt afgebouwd

Veel schulden kunnen niet worden terugbetaald

Consumentenvertrouwen zakt in elkaar

Beurs daalt

Rentedaling

Veel negatief nieuws

Banken worden voorzichtig met leningen

Faillissementen

Werkloosheid stijgt

Rente daalt verder

Doemscenario’s

Capitulatie

 

Fase 2: Stierenmarkt

Productiecapaciteit is afgebouwd geweest.

Voorraden zijn afgebouwd.

Bedrijven hebben geherstructureerd.

Rente staat laag.

Banken lenen weer geld uit.

Dan toch niet het einde van de wereld?

Beurzen stijgen spectaculair.

 

Fase 3:

Stierenmarkt:

Productiecapaciteit verhoogt

Inflatie

Positief sentiment

Rente stijgt

Beurzen stijgen

Beurs wordt duur

Veel beursintroducties

Veel overnamenieuws

Euforie

 

Fase 4:

Veel schulden

Consumentenbestedingen haperen

Dure overnames

Inflatie op hoogtepunt

Slechte leningen

Overproductie

Toekomstige winsten worden in vraag gesteld. 20% ? 19%

De rente stabiliseert

 

 

 

Wanneer stappen de meeste mensen in de beurs?

Wanneer wordt er het meest aangeraden om in de beurs te stappen?

Juist, bijna op het hoogtepunt...

 

Wanneer stap er bijna niemand in de beurs?

Wanneer wordt er aangeraden om aandelen te verkopen en cash op de rekening te zetten??

Net voor het dieptepunt…

 

De grootste instroom aan geld bij fondsen en bankproducten was in het jaar 1999 – 2000…, net voor de grote crash van 2000-2003!

 

Heeft er al ooit iemand tegen u gezegd: “Het is nu de moment niet, wij moeten uw geld niet hebben…”?

 

 

 

 

De crash-methode

 

Hoe kunnen we ontsnappen aan het systeem, de geldontwaarding, de slavernij.

Hoe kunnen we het systeem kraken, de beurs kloppen…?

Hoe kunnen we de recessie ombuigen?

 

Het antwoord is relatief eenvoudig…

 

Stap in de beurs na een crash!!!

 

 

Want na een crash herstellen de beurzen zich altijd!

 

Berlijncrisis 1961, Cubacrisis 1962: - 45% 100% herstel binnen 2 jaar

 

Zesdaagse Oorlog, Israël 1967: - 40% 100% herstel binnen 3 jaar

 

Oliecrisis 1973: - 35% 100% herstel binnen 5 jaar

 

Tsjernobylramp 1986: - 30% 100% herstel binnen 3 jaar

 

Beurscrash 1987: - 40% 100% herstel binnen 3 jaar

 

Black Friday 1989: - 30% 100% herstel binnen 3 jaar

 

Inval van Irak 1990: - 30% 100% herstel binnen 1 jaar

 

Internet- en technologiebubble: - 70% 100% herstel binnen 3 jaar

 

 

Het grote voordeel van de crash-theorie is dat je niet tracht te anticiperen op de toekomst, maar reageert op iets wat al gebeurd is.

 

Zelfs al koop je te vroeg, dan nog koop je véél goedkoper dan iemand die voor de crash ingestapt is.

 

Buy and hold werkt nu wel.

 

De vraag is nu, waar gaan we naartoe? Met andere woorden, wanneer is het de moment om in te stappen na een crash?

 

 

 

Wat brengt de toekomst?

 

Superbubble

Werd gevormd in 25 jaar….zal iets langer dan een jaar nodig hebben om zich te herstellen…

 

Er zullen in de komende twaalf maanden 20 miljoen jobs worden geschrapt wereldwijd…

 

Recessies voorafgegaan door financiële crisissen duren twee keer zo lang als normaal en snijden dubbel zo diep in het bbp.

 

De grote beurscorrectie begon eigenlijk in 2000 en zulke berenmarkten hebben de neiging om 12 tot 14 jaar te duren. Het beursherstel tussen 2003 en 2007 was voor een groot stuk te wijten aan geldcreatie… (bankwinsten, vastgoedprijsstijgingen, aandelenstijgingen… en ook bedrijfswinsten die voor een stuk mogelijk gemaakt werden door gemakkelijkere kredietfaciliteiten).

 

De markt van de kredietkaarten in de VS staat op instorten. Ook die schulden werden herverpakt. Maar dat uit zich pas als de economie het slecht begint te doen.

Tegen eind 2009 voorziet men 100 miljard dollar verlies.

De markt van de kredietkaarten heeft geen onderpand. Mensen betalen hun hypotheek met hun kredietkaart. Sommige mensen krijgen 1 promotie per dag voor kredieten in hun brievenbus

 

Zolang het vastgoed in de VS, waarmee het allemaal begonnen is, zich niet hertstelt….. De vastgoedprijzen blijven dalen en die daling versnelt nog… er is tevens een uitbreiding naar commercieel vastgoed…

 

Prime-leningen zijn wellicht het volgende slachtoffer… Ratings werden reeds verlaagd van AAA ? CCC.

 

Het redden van banken heeft in het verleden nooit gewerkt. Het is beter de boel over kop te laten gaan. Nu worden slechte banken gered met het geld van goede en loopt iedereen gevaar.

 

De renteverlagingen werken minder dan normaal omdat we met een kredietcrisis te maken hebben en omdat de schuldmassa te groot is. Er komen alleen maar schulden bij die de totale schuld opdrijft tot boven de totale verdiencapaciteit van de economie.

Het enige wat nog overblijft zijn fiscale stimuli van de overheid, maar die heeft juist meer inkomsten nodig…

 

Bovendien hebben de VS niet zoveel ruimte meer om de rente te verlagen.

 

Het meest zorgwekkende is de zeer snelle daling van de bedrijfswinsten en de consumentenbestedingen… kenmerkend aan de crash van “29.

“Ik dacht dat we een computerprobleem hadden, toen ik vorige maand de verkoopscijfers zag.” Anoniem in De Tijd op 29 november.

 

Gelijkaardige koerspatronen met ’29.

 

De crisis kan ook in Europa wel degelijk versterkt worden door een scherpe correctie van het vastgoed.

 

“Europese banken wellicht zwaarder in de problemen dan de Amerikaanse.” Niall Ferguson, prof. Financiële geschiedenis Harvard.

 

Volgens sommige schattingen zou 80% van de hefboomfondsen zijn deuren kunnen sluiten omdat die hoofdzakelijk met geleend geld werken.

 

Bedrijven die schulden hebben moeten op een gegeven momenten hun schulden herfinancieren en dat zal veel moeilijker worden. Vroeger kon men naar de bank stappen, maar nu is men meer aangewezen op het uitgeven van nieuwe obligaties en die zullen meer rendement moeten geven om mensen warm te maken.

 

Er zal een negatieve groei zijn tot het einde van volgend jaar.

 

Golf van faillissementen.

 

De Amerikaanse werkloosheid zal tegen eind 2009 stijgen naar 10%. Elke stijging van de werkloosheid met 1 procentpunt betekent een daling van het bbp met 2 procentpunten.

 

BBP zal zakken tussen de -5 en -8%. We zullen dus net uit een depressie (meer dan -10%) blijven, maar wel twee tot drie keer zo zwaar als de vorige recessies

Er zijn toch meer en meer stemmen die een depressie voorspellen.

 

Ondernemersvertrouwen staat momenteel onder niveau 2003 en gelijk met 93’

 

De bedrijfswinsten zullen veel meer zakken dan verwacht.

 

Nu is iedereen nog kalm gebleven… maar als er weer lijken uit de kast vallen, hoe gaan mensen dan reageren..?

 

Beursherstel na een crash akkoord, maar als er deflatie in het spel is, dan duurt het herstel langer.

 

Dus: we moeten ons zeker niet haasten…

 

 

Maar,

 

De beurs loopt altijd tussen de zes en de negen maanden vooruit op de economie.

Op de beurs wordt informatie veel sneller in waarde omgezet.

Dus als je wacht op een herstel, dan is het al veel te laat…

Aangezien we te maken hebben met een economische crisis in combinatie met een kredietcrisis zullen we sneller bergaf gaan maar het herstel zal nog zo sterk zijn.

 

De grootste beursstijgingen vinden plats als het bbp op zijn dieptepunt zit:

1975 + 40%, 1993: + 47%.

 

Wat er in feite dient te gebeuren is een deconsolidatie van de schulden (iedereen scheldt de schulden kwijt)

De crisis zit voor een groot stuk in het hoofd. We kunnen er dus even snel weer uit geraken dan we erin gevallen zijn.

 

De economische cycli worden korter. De economie gaat veel sneller dan vroeger, alles is met elkaar verbonden, iedereen reageert veel sneller op gebeurtenissen.

 

Overheidsinterventies zijn sneller en adequater dan in ’29.

Dus het scenario van in ’29 is niet van toepassing.

 

Het financiële systeem zal gered worden, maar niet de aandeelhouders van dat financiële systeem.

 

In 1929 heeft het langer geduurd eer de beurs zich herstelde, maar toen was er 25% werkloosheid en viel de reële economie terug met 40%. Dat is nu het geval niet, de wereld is niet stilgevallen.

 

Een hoge schuldgraad hoeft niet noodzakelijk tot problemen te komen. Kijk maar naar België en de EU. Maar de VS moet in het buitenland gaan lenen want de spaarquote is minder dan 0.

 

VS: Men wordt milder voor wanbetalers van hypotheekleningen.

 

Er gaan zelfs geruchten dat de VS een nieuwe munt zou creëren. De oude munt zou dan wel uitgewisseld worden aan een oninteressante koers.

 

De VS zullen misschien wel als eerste uit de recessie komen.

De VS hebben hun problemen doorverkocht aan de rest van de wereld. Met de dollar laag te houden doen ze er nog een schepje bovenop.

Beleggingsproducten die hier bij ons verkocht werden waren in de VS al een tijdje verboden.

 

TINA: There is no alternative. Als de rente heel lag staat dan moeten verzekeringsmaatschappijen en pensioensfondsen wel in aandelen beleggen.

 

Een deel van de oplossing zou kunnen bestaan uit het laten oplopen van de inflatie, waardoor de schulden kunnen afgebouwd worden. Bij inflatie betaal je steeds minder af, want het geld wordt minder waard en dus stijgen je inkomsten tegenover de vaste periodieke afbetaling.

 

De overheid zal grote infrastructuurwerken op poten zetten om de economie uit het slop te halen (maar hiervoor zal men nog meer schulden moeten maken).

 

Steun in de S&P500 aan 600/650 punten (op 09-12-2008 rond de 900). Deze steun kan doorbroken worden maar is een handig referentiepunt.

 

 

Timing

 

Uit de timing van de rentepolitiek en het dieptepunt in maart 2003, kan worden afgeleid dat het dieptepunt in de eerste helft van 2009 verwacht wordt.

 

De laatste recessie in de VS duurde 8 maanden. Toen het NBER (Nationaal Bureau voor Economisch Onderzoek VS) officieel die recessie laatste erkenden, op 26 november 2001, was de Amerikaanse economie dus al weer aan het groeien.

 

Laat ons nu uitgaan van 24 maanden, waarvan we al gemiddeld 1 jaar achter de rug hebben. In de VS zitten ze al een jaar in recessie. In Europa 5 maand.

Recessie dus tot en met november 2010. Maar dit zal vroeger ingecalculeerd worden in de markt, ook zal de cyclus korter zijn, waardoor het dieptepunt vroeger zal liggen. Ook door het snellere herstel in de VS.

 

De beurs loopt +/- 6 maanden vooruit op de economie. Hoe erger het wordt, hoe vroeger de beurs vooruitloopt. Dieptepunt waarschijnlijk eerste helft van 2009.

 

 

 

Beleggen: Hoe gaan we van start?

 

Zorg dat uw geld onmiddellijk beschikbaar is, stel niet uit, anders komt het er toch niet van of ben je te laat. Je weet hoe dat gaat.

 

Wacht op de totale paniek, op het ultieme Minsky-moment.

Minskycrisis: ’Wanneer het goed gaat nemen beleggers meer risico. Hoe langer het goed gaat, hoe meer risico ze bij nemen, tot er te veel risico is genomen. Uiteindelijk volstaat de cash die van de beleggingen binnenkomt niet langer om de schulden af te lossen waarmee ze werden aangeschaft. Op dat moment worden de leningen teruggetrokken en moeten de activa worden verkocht, wat leidt tot dalende prijzen. De verkoopgolf van activa verhoogt de vraag naar liquiditeiten.’ Dat punt, dat nu lijkt te zijn bereikt, heet het Minskymoment, naar de Amerikaanse economist Hyman Minsky, die in 1996 overleed. De huizen- en kredietcrisis lijkt nu een perfecte illustratie te zijn van wat Minsky zei en tal van Wall Street economisten en analisten schromen er niet voor deze denker uit eerder radicaal Keynesiaanse hoek nu te citeren en te bejubelen. Minsky kreeg weinig steun van de beroemde ’Chicago School’, want die groep van economisten hingen de idee aan dat de markten efficiënt zijn. Zeggen dat ook markten kunnen doldraaien en in de problemen komen was lange tijd ’not done’.

 

Neem posities in terwijl je ‘goed gek’ moet zijn om in een sterk dalende beurs te stappen!

 

 

Stap 1 300%

 

• Koop indexfondsen! Academici breken zich al jaren het hoofd over waarom mensen niet in trackers geïnteresseerd zijn. Ze bieden een gemiddeld 10% hogere return dan de gemiddelde fondsbeheerder; hebben een lage kostenratio en zijn veel veiliger. DAX: geen vastgoedzeepbel in Duitsland.

• Koop holdings!

• Koop indexfondsen met hefboom!

• Trakers en fondsen met hefboom.

• Koop grondstoffen (olie en grondstoffenindexen)

• Werk met limieten.

• Koop bij (is na een crash wel aangewezen, wel enkel als het om trackers gaat)

• Koop gespreid in de tijd.

 

 

Voorbeelden holdings:

GBL

GIMV

RHJ International

Beluga

 

Voorbeelden indexfondsen:

DAX

BEL

QQQQ Nasdaq tracker

CAF tracker Shangai

DJ Stoxx Banken index

 

Voorbeelden indexfondsen met hefboom:

Intereffekt Japan Warrants: IJAWA

Intereffekt China Warrants

 

Voorbeeld grondstoffenindexen:

DIG (Ultra Oil and Gas)

 

 

De langste stierenmarkt in grondstoffen was tijdens de grote depressie…

Een stierenmarkt in grondstoffen duurt gemiddeld 15 jaar.

 

Opmerking: deze voorbeelden zijn geen specifieke koopadviezen! Dat moet iedereen voor zichzelf uitmaken.

 

Stap 2 1000%

 

Opties

Als u niet vertrouwd bent met opties, ga dan gespecialiseerde literatuur na.

Optiepremie wordt bepaald door de uitoefenprijs tegenover de koers van de onderliggende waarde, de looptijd, en de volatiliteit.

 

 

Voordelen van opties

 

• Beperkte investering nodig

• Hefboom

• Maximum verlies beperkt

 

 

Nadelen van opties

 

• Risico

 

 

Regels

 

• Kies opties met een lange looptijd (tussen de 2 en de 4 jaar)

• Kies opties met een strike die ver weg ligt

• Werk met limieten

 

 

Praktijkvoorbeeld: Aegon op www.euronext.com, opties &futures, Amsterdam, market information, option market, make a choice, all series aanvinken.

 

Als je weinig of geen ervaring hebt met opties, begin er dan nooit aan!

Vraag advies of doe het samen met een specialist. Houd je wel aan bovenstaande regels!

 

In normale marktomstandigheden zou ik opties nooit aanraden. Je hebt statistisch gezien maar 1 kans op 5! D.w.z. dat die ene optie al maal 5 moet gaan om je geld terug te hebben. Het is beter om opties te schrijven!

 

Na een crash echter is het kopen van opties wel het overwegen waard vanwege het grote opwaarts potentieel van de onderliggende waarde. Daardoor kan je kan je een optie nemen met een looptijd van 3 of 4 jaar (er wordt het meeste geld verloren door te ‘kort’ te gaan) en met een uitoefenprijs die ver weg ligt om toch nog voldoende hefboom te creëren door de lagere premie. Dit kan echter enkel na een crash!

Maar, ik herhaal, doe dit samen met een specialist of blijf er af! Risicovol!!!

 

 

Als het zo simpel is, waarom doet iedereen dat dan niet?

 

Mensen zijn te positief ingesteld

 

Mensen hebben geen geduld en willen gokken

 

Niemand kan aan de crash-theorie iets verdienen (behalve jij zelf) en dus wordt deze werkwijze nergens gepromoot.

 

 

Al jaren ben ik bezig met een lijstje te maken van trackers, aandelen, holdings en opties die het meeste hefboom kunnen generen na een crash en die ook het minste risico inhouden. Ik ga u natuurlijk niet alles verklappen…

 

Meer weten? Contacteer mij gerust.

 

Veel succes!

 

Met vriendelijke groeten,

Siske Van Hooren

 

 

De uitgever kan niet verantwoordelijk gesteld worden de gegeven adviezen. Alle transacties gebeuren steeds op eigen risico.

Niets uit dit rapport mag worden gekopieerd of doorgemaild worden zonder toestemming.